Specjalne świadczenie emerytalne dla roczników 1949-1969. Sprawdź, czy ZUS Ci wypłaci.

Opublikowano: 10 Sty 2026 Agnieszka Kłak 10 min. czytania

Kategoria: Domowe finanse

Specjalna emerytura dla roczników 1949-1969

ZUS podjął decyzję, którą jest wypłata specjalnego świadczenie emerytalnego dla osób z roczników 1949-1969 za pracę w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze. Możliwa będzie emerytura pomostowa albo emerytura wcześniejsza, w trybie art. 184 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Aby ją otrzymać, należy spełnić warunki oraz złożyć wniosek EMP, ERP-6. Nie jest to "prezent" od ZUS-u, lecz uznanie kosztu pracy w takich warunkach, które negatywnie wpłynęły na zdrowie pracownika. 

Komu ZUS wypłaci specjalną emeryturę za pracę w szczególnych warunkach?

Jeśli chcesz otrzymać specjalną emeryturę za pracę w szczególnych warunkach, to musisz spełnić następujące kryteria:

1. Osiągnąłeś wiek emerytalny, niższy niż powszechnie obowiązujący. Oznacza to, że musiałeś się urodzić najwcześniej w 1969 roku. Jeśli Twój rok urodzenia to 1970 rok lub wcześniej - nie otrzymasz świadczenia. Natomiast, jeżeli urodziłeś się później, do 1949 roku włącznie, to spełniasz pierwszy warunek.
2. Udokumentowałeś wymagany okres pracy. Chodzi zarówno o ten czas, w którym odprowadzałeś składki (potocznie nazywa się to okresem składkowym) oraz okresu nieskładkowego, czyli takiego, w którym składek nie odprowadzałeś. Mowa tu np. o czasie, w którym nie pracowałeś i przebywałeś na bezrobociu. Jeśli miałeś ciągłość zatrudnienia, bez żadnej przerwy, to liczy się tylko okres składkowy.
3. Udowodniłeś, że pracowałeś w warunkach szczególnie szkodliwych i uciążliwych albo wykonywałeś zawód o szczególnych charakterze. Jest to najważniejszy warunek. O tym, co należy rozumieć przez warunki szczególnie szkodliwe i uciążliwe i pracę o szczególnym charakterze powiemy sobie w dalszej części artykułu.
4. Zrezygnowałeś z OFE. Musisz zrezygnować z członkostwa z OFE albo przenieść stamtąd pieniądze bezpośrednio do ZUS-u.

Warunki szczególnie szkodliwe i uciążliwe - co ZUS przez to rozumie?

Warunki szczególnie szkodliwe i uciążliwe to takie, które nadwyrężają zdrowie i prowadzą do szybszego zużycia organizmu. W grę wchodzi wystawienie organizmu na działanie szkodliwych substancji czy działanie długotrwałego hałasu lub wibracji. Dotyczy to pracy w takich sektorach gospodarki jak:

• energetyka,
• chemia,
• budownictwo i przemysł materiałów budowlanych,
• leśnictwo,
• przemysł drzewny i papierniczy,
• przemysł lekki,
• transport i łączność,
• gospodarka komunalna, 
• rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy,
• przemysł poligraficzny,
• służba zdrowia,
• opieka społeczna,
• hutnictwo,
• gospodarka morska i żegluga.

Natomiast praca o szczególnym charakterze to taka, która wiąże się z wyjątkową odpowiedzialnością, wymaga szczególnych umiejętności, a także charakteryzuje się podwyższonym stresem i koniecznością ciągłej gotowości. Zaliczyć tutaj można:

• żołnierzy,
• nauczycieli,
• służbę celną,
• działalność twórczą artystów i dziennikarzy.

Jakie dodatkowe warunki trzeba spełnić?

Wszystkie warunki, które już zdążyliśmy omówić, musiałeś spełnić przed końcem 2008 roku. Po 2008 roku mogłeś wykonywać dalszą pracę zarobkową, ale tylko w warunkach lub o charakterze określonym w Ustawie o emeryturach pomostowych. Wyjątkiem będzie sytuacja, kiedy przed 2009 rokiem udokumentowałeś odpowiedni staż w warunkach szczególnych oraz wykonywałeś zawód, który znajduje się na liście zawodów uprawniających do wcześniejszej emerytury. 

Warto dodać, że dodatkowe, szczególne warunki dotyczą górników. Wiek emerytalny w ich przypadku obniża się o sześć miesięcy za każdy rok pracy pod ziemią lub w kopalniach siarki i węgla brunatnego. 

Ile wyniesie specjalna emerytura od ZUS-u?

Przygotowaliśmy symulację, na podstawie której sporządziliśmy poniższe przykłady, które odzwierciedlają, ile może wynieść specjalna emerytura. Jest to jedynie symulacja, a nie decyzja ZUS-u. Przykłady dotyczą tzw. typowych przypadków. Nie uwzględniamy tutaj szczególnych sytuacji, np. takich gdy emeryt będzie miał zajęcie komornicze.

Przykład 1. Pan Feliks urodził się w 1954 roku, pracę na pełen etat jako górnik zaczął w 1978 roku i pracował ciągle, bez okresu bezrobocia. W 2008 roku osiągnął 30 lat stażu pracy, całkowicie w szczególnych warunkach. Jego specjalna emerytura z ZUS-u wyniesie 4800 zł brutto, co da około 4160 zł na rękę.

Przykład 2. Pan Mariusz to rocznik 1960. Pracę zarobkową zaczął w 1983 roku. W 1993 roku zmienił branżę na budownictwo. Wobec tego, w 2008 roku posiadał 25 lat stażu pracy w ogóle, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. ZUS wypłaci mu emeryturę szczególną w kwocie 4200 zł brutto, czyli ok. 3640 zł netto.

Przykład 3. Pani Kamila urodzona w 1963 roku pracę zarobkową podjęła w 1988 roku. Jednak w 1993 roku jej pracodawca zbankrutował, przeniosła się więc do pracy w hucie szkła. Pani Kamila w 2008 roku posiadała więc15 lat pracy w szczególnych warunkach, przy stażu ogólnym wynoszącym  20 lat. W związku z tym specjalna emerytura dla Pani Kamili wyniesie 3800 zł brutto, co do jej na rękę 3300 zł. 

Kto nie otrzyma specjalnego świadczenia emerytalnego?

Jeśli jesteś z roczników 1949-1969 i spełniasz wymóg pracy w szczególnych warunkach albo wykonywałeś pracę o szczególnym charakterze, to nie jest jeszcze przesądzone, że otrzymasz specjalne świadczenie z ZUS-u. Pamiętaj, że ZUS wymaga odpowiedniego stażu pracy, a ten nie jest uwzględniany w przypadku pracy na umowie zlecenie oraz prowadzenia własnej działalności gospodarczej. 

Ograniczenia dotyczą także umowy o pracę, w sytuacji, jeśli byłeś zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin. Należy też wspomnieć, że do stażu ZUS nie zaliczy także zasadniczej służby wojskowej (zniesionej w 2009 roku) oraz okresów, gdy pracownik przebywał na zwolnieniu chorobowym i macierzyńskim, gdy przechodził rehabilitację i gdy przebywał na urlopie zdrowotnym. 

Jak uzyskać specjalne świadczenie od ZUS-u?

Wniosek o specjalne świadczenie możesz złożyć przez PUS ZUS, bądź bezpośrednio w placówce. Musisz prawidłowo wypełnić formularze EMP i ERP-6. Wzory dokumentów także możesz pobrać ze strony www ZUS-u lub w oddziale. Pamiętaj o załączeniu dokumentów, które potwierdzają staż pracy, w tym pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Prócz tego należy dostarczyć dokumenty, które potwierdzają okresy składkowe, nieskładkowe oraz wysokość zarobków. 

Jeśli otrzymasz z ZUS-u negatywną decyzję, możesz bezpłatnie odwołać się do sądu w terminie 30 dni od otrzymania takiej decyzji. 

Specjalne świadczenie emerytalne a zdolność kredytowa

Gdy otrzymasz specjalną emeryturę z ZUS-u możesz starać się o kredyt z banku. Kredytodawca wyliczy Twoją zdolność kredytową na podstawie uzyskiwanych dochodów. Rata zobowiązania nie może zabierać zbyt duże części środków, które pozostaną Ci do życia. Najlepiej będzie, jeśli poprosisz ZUS o indywidualne wyliczenie Twojej emerytury. Możesz też poczekać na wydanie decyzji. Wówczas przedłożysz bankowi dokument i dowiesz się, na jak duży kredyt pozwala Twoja zdolność kredytowa, wynikająca z pobieranego świadczenia. 

Dodano: 10.01.2026