Jakie są zasady dziedziczenia spadku w Polsce?

Opublikowano: 15 Paź 2021 Sylwia Chrószcz 5 min. czytania

Kategoria: Słownik pojęć finansowych

W artykule poruszymy kwestie prawa spadkowego w Polsce, a także odpowiemy na pytanie jak wyglądają poszczególne procesy spadkowe. Co można zrobić, aby nie odziedziczyć długów i gdzie szukać informacji na temat wysokości potencjalnych długów spadkodawcy.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • co oznacza słowo spadek, 
  • zasady kolejności dziedziczenia, 
  • kto może zostać spadkobiercą, 
  • jakie są rodzaje dziedziczenia. 

Co to jest spadek?

Zacznijmy od podstawowego pojęcia czyli „spadek”. Otóż spadek zgodnie z Art. 922. § 1 Kodeksu Cywilnego to jest nic innego, jak ogół praw i obowiązków osoby zmarłej, które przechodzą na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów ujętych w Kodeksie Cywilnym. Warto przy tym nadmienić, że prawo spadkowe znajduje swoje uregulowanie prawne w Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny, w Księdze Czwartej zatytułowanej SPADKI.

Z kolei Ustawa z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks Postępowania Cywilnego reguluje kwestię postępowania sądowego w zakresie między innymi prawa cywilnego, a w nim prawa spadkowego.

Jakie są zasady dziedziczenia w Polsce?

Po pierwsze artykuł 924 i 925 Kodeksu Cywilnego mówi o tym, że śmierć spadkodawcy otwiera spadek, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Czyli wedle tych przepisów spadkobierca nabywa spadek w chwili śmierci spadkodawcy.

Po drugie, powołanie do spadku odbywa się ustawowo lub testamentowo, a to wszystko zależy od tego czy osoba zmarła ustanowiła przed śmiercią testament. Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym, a dziedziczenie ustawowe może ostatecznie dotyczyć całości spadku lub jego części.

Dziedziczenie ustawowe wchodzi w grę, gdy zajdzie któraś z wymienionych okoliczności na przykład:

  • spadkodawca nie sporządził testamentu;
  • testament jest nieważny;
  • osoby wskazane w testamencie zostały uznane za niegodne;
  • osoby podane w testamencie nie istniały w chwili otwarcia spadku na przykład nie przeżyły spadkodawcy. Mogą to być również osoby prawne na przykład spółka akcyjna nie zarejestrowana na dzień otwarcia spadku;
  • osoby wskazane w testamencie odrzuciły spadek;
  • testament został odwołany przez spadkodawcę.

Dziedziczenie testamentowe to inaczej rozporządzenie przez spadkodawcę swoim majątkiem w formie sporządzenia testamentu. Zasada jest taka, że jeden testament równa się jeden spadkodawca. To oznacza, że jedna osoba nie może spisać kilka testamentów.

Kodeks Cywilny przewiduje różne formy spisania testamentu. Może to być forma własnoręcznie napisanego testamentu z podpisem i datą sporządzenia lub w formie aktu notarialnego. Testament może być też przedstawiony w formie ustnej przy dwóch świadkach jakimi mogą być urzędnicy państwowi na przykład burmistrz czy prezydent miasta, następnie sporządzany jest protokół z ustaleniami testamentu.

Po trzecie przy zasadach dziedziczenia należy pamiętać, że małżonkowie wedle kodeksu rodzinno – opiekuńczego mają równe udziały w majątku wspólnym, a w ślad za tym połowa majątku będzie nadal należeć do żyjącego małżonka, a druga połowa będzie stanowić masę spadkową.

Kto może być spadkobiercą?

Zdolność dziedziczenia nabywamy w momencie urodzenia, a nawet istnieje możliwość dziedziczenia warunkowego czyli od poczęcia pod warunkiem, że dziecko urodzi się żywe.

Zasada dla osób fizycznych jest taka, że w momencie otwarcia spadku dana osoba musi po prostu żyć. W przypadku osób prawnych, na dzień otwarcia spadku musi być ona zarejestrowana w odpowiednim rejestrze jako aktywnie prowadzona działalność gospodarcza, a wyjątkiem jest tylko fundacja, która może zostać zarejestrowana do dwóch lat od dnia otwarcia spadku.

W przypadku dziedziczenia ustawowego, spadkobierców określa kodeks cywilny w artykułach od 931 do 935. Przede wszystkim są to osoby spokrewnione w linii prostej czyli dzieci spadkodawcy, wnuki, prawnuki itd. Osoby spokrewnione w ten sposób określane są mianem zstępnych.

Spadkobiercą może być również małżonek spadkodawcy, rodzice i rodzeństwo spadkodawcy oraz zstępni rodzeństwa, dziadkowie, pasierbowie, gmina czy Skarb Państwa.

Podsumowanie

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że kwestie spadkowe są skomplikowane, zagmatwane i trudno się w tym wszystkim odnaleźć. Jednak nie taki wilk straszny jak go malują!

Zaktualizowano: 04.12.2021

Czy ten artykuł był pomocny?


Ocena / gł.

Komentarze, pytania i odpowiedzi do artykułu (0)


Top