Podatek od spadków i darowizn 2022

Opublikowano: 06 Kwi 2022 Urszula Sokół 9 min. czytania

Kategoria: Słownik pojęć finansowych

Niektóre osoby, które słyszą słowo "spadek" wyobrażają sobie pieniądze, dom, samochód albo inne rzeczy, którą przechodzą na spadkobiercę. I tak – przedmiotem spadku mogą być różne dobra, które pozostawił po sobie spadkodawca, ale wiąże się też z tym obowiązek podatkowy. 

Z tego artykułu dowiesz się:

Podatek od spadków i darowizn

Co to jest darowizna i czym się ona różni od spadku?

Spadek to wszystkie prawa i obowiązki majątkowe, jakie spadają na spadkobiercę. Przekazanie spadku następuje po śmierci spadkodawcy, a spadkobiercą może być osoba, która dziedziczy albo na podstawie ważnego prawnie testamentu, albo na podstawie ustawowego dziedziczenia. Spadek ma umocowanie prawne w księdze czwartej kodeksu cywilnego.

Darowizna są to dobra, przekazane dobrowolnie przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. Spadek jest konieczny z racji ustawy, darowizna może, ale nie musi zaistnieć. Darowizna następuje między osobami, które żyją, spadek następuje dopiero po śmierci jednej ze stron, czyli tutaj konkretnie: spadkodawcy.

Opodatkowanie spadków i darowizn jest opisane w ustawie o tym samym  tytule. Darowizny oraz spadki mają takie same stawki podatkowe, takie same kwoty wolne od podatku, a strony należą do grup podatkowych, określonych tak samo dla spadków, jak i dla darowizn.

Jak wyglądają grupy podatkowe? Kto do jakiej grupy należy?

Do pierwszej grupy podatkowej należy najbliższa rodzina:

  • obecny małżonek;
  • wstępni, którymi są rodzice oraz dziadkowie;
  • zstępni, którymi są potomkowie, czyli dzieci biologiczne, wnuki, prawnuki, dzieci adoptowane, dzieci uznane za własne i dzieci pozamałżeńskie;
  • pasierbowie;
  • rodzeństwo;
  • zięciowie, synowe;
  • ojczym;
  • macocha;
  • teściowie.

Trzeba powiedzieć, że w ramach I-ej grupy podatkowej wyróżnia się tak zwaną grupę zerową. Zaliczymy do niej:

  • małżonków,
  • wstępnych,
  • zstępnych,
  • pasierbów,
  • rodzeństwo,
  • ojczyma i macochę.

Aby znaleźć się w tej grupie, wymienione przed chwilą osoby muszą w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia otrzymania spadku bądź darowizny zgłosić ten fakt do Urzędy Skarbowego na specjalnym formularzu oraz przedstawić dokument przekazania darowanych pieniędzy na rachunek bankowy. Jeżeli dane osoby nie wypełnią tego obowiązku, odpowiadają tak, jakby należeli do grupy pierwszej.

Druga grupa podatkowa obejmuje:

  • zstępnych rodzeństwa, czyli siostrzeńców, siostrzenice, bratanków i bratanice;
  • wujów, ciotki, stryjów i stryjenki - czyli rodzeństwo rodziców;
  • dzieci i małżonków pasierbów;
  • małżonków rodzeństwa, czyli np. mąż siostry lub żona brata;
  • rodzeństwo małżonków, czyli to może być np. brat żony czyli szwagier;
  • małżonków rodzeństwa małżonków, czyli np. mąż siostry męża;
  • małżonków innych zstępnych, czyli np. mąż wnuczki;

W trzeciej grupie podatkowej znajdą się wszyscy inny nabywcy, którzy nie zostali wymienieni w poprzednich grupach. Oznacza to, że nabywcą może być osoba niespokrewniona, darowiznę można przekazać np. sąsiadowi, a w testamencie jako spadkodawcę wskazać przyjaciela.

Wysokość kwoty wolnej od podatku zależy od grupy.I tak: przy grupie zerowej kwota wolna od podatku nie jest ograniczona. To znaczy, że nabywca nie płaci w ogóle podatku od spadku i darowizn, niezależnie do wysokości wartości dobra, które otrzymał. Jednakże te osoby są zwolnione całkowicie z podatku wówczas, kiedy w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego złożą odpowiedni druk właściwemu naczelnikowi Urzędu Skarbowego.

Ci, którzy należą do I-ej grupy są zwolnieni do kwoty 9 637 zł. Nabywcy zaliczani do II grupy podatkowej nie zapłacą podatku do kwoty 7 276 zł. Natomiast trzecia grupa jest zwolniona do kwoty 4 902 zł.

Jak wyglądają stawki podatkowe dla trzech grup podatkowych?

To zależy od całkowitej wartości rzeczy i praw majątkowych, będących przedmiotem darowizny lub spadku.

W Ustawie o podatku od spadków i darowizn występuje konkretne określenie podstawy opodatkowania. Przy pierwszej grupie podatkowej, jeśli cała wartość wynosi kwotę do 10 278,00 złotych, podatek wynosi 3%. Jeśli ta kwota spadku lub darowizny jest do 20 556,00 złotych, podatek w tym przypadku wyniesie 308,30 złotych + 5% nadwyżki od kwoty ponad 10 278 zł. Kiedy jest to kwota powyżej 20 556 złotych trzeba zapłacić 822,20 złote + 7% nadwyżki od kwoty powyżej 20 556 zł.

Dla grupy II-iej i III-iej wartości nabytego dobra wyrażone są tak samo, ale zmienia się kwota i stawka podatku. . Ci, co należą do II-giej grupy zapłacą odpowiednio: 7% w najniższym progu; 719,50 złotych + 9% nadwyżki oraz 1 644,50 złotych + 12%.

A jeśli  ktoś zalicza się do III grupy podatkowej to podatek wyniesie dla niego odpowiednio: 12% w pierwszym progu; 1 233,40 złotych + 16%; oraz 2 877,90 złotych + 20%.

Nabycie dóbr więcej niż jeden raz od jednej osoby

Czy można nabyć od jednej i tej samej osoby dobra więcej niż tylko jeden raz? Oczywiście, że można, ale nasuwa się pytanie - co z podatkiem? Trzeba najpierw określić wartość majątku nabytego łącznie od wszystkich spadkodawców czy darczyńców. Należy wówczas zsumować wartość majątku i praw majątkowych nabytych od jednej i tej samej osoby w ciągu 5 ostatnich lat z wartością majątku i praw majątkowych ostatnio nabytych. Na podstawie tej wartości oblicza się podatek. Następnie od tego podatku należy odliczyć podatek od wcześniej nabytych rzeczy.

Podatek od spadków i darowizn - czy coś się zmieniło w 2022 roku?

W 2022 roku Rząd miał wprowadzić zmianę polegającą na likwidacji tzw. podatku od wdów i sierot. Chodziło o zmianę art. 4a Ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zmiana ma polegać na tym, że nie będzie trzeba składać żadnych dokumentów do Urzędu Skarbowego - tak jak trzeba zrobić to teraz w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obecnie jak ktoś nie złoży druku do US w ww. terminie to zapłaci podatek - po reformie nie zapłaci nic.

Jeżeli nabyłeś majątek w 2022 roku, ale jeszcze przed reformą, pamiętaj aby powiadomić o tym US. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy nabycie dobra nastąpiło na drodze umowy w formie aktu notarialnego albo gdy osoba, która przekazała Ci dobro uczyniła to poprzez oświadczenie woli, również w formie aktu notarialnego.

W jakich okolicznościach trzeba płacić podatek od spadków i darowizn?

Darowizna i spadek to pojęcia, który każdy mniej więcej kojarzy. Jednakże Ustawa o podatku od spadków i darowizn wymienia inne okoliczności, w których podatek od spadków i darowizn obowiązuje. I tak obowiązek podatkowy powstaje w przypadku nieodpłatnego zniesienia współwłasności. Również nabycie majątku na drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu. Temu samemu podlega nabycie majątku w drodze nieodpłatnej służebności, renty oraz użytkowania.

Zaktualizowano: 06.04.2022

Dodano: 26.10.2021

Czy ten artykuł był pomocny?


Ocena / gł.

Komentarze, pytania i odpowiedzi do artykułu (0)


Top